En weer die vlekken!

Mooie foto. Goed onderwerp. Leuke compositie. Blauwe lucht. En… vlekken. Stof!

Nepal Patan_THB6785-1-20151118w-2Hier nog niet eens zó opvallend. Heb de stofjes daarom maar omcirkelt. En het is geen probleem om deze vlekjes bij het bewerken te verwijderen.

Maar beter is het om regelmatig even je sensor schoon te maken. Scheelt je tijd. Vooral wanneer zo’n vlekje net in wat belangrijke details te zien is. Dan kan het wel eens lastig zijn om het zonder ‘schade’ te verwijderen.

Voorkomen

Nog beter is natuurlijk voorkomen. Helemaal voorkomen zal niet lukken, stof dringt door bijna alles heen. Zelfs op de sensor van een compactcamera heb ik wel eens stof gezien. Maar alle beetjes helpen.

AHA_6277-1-20081120wBij het maken van deze foto je lens gaan wisselen is natuurlijk geen goed idee. Dat geldt natuurlijk ook voor een winderige dag aan zee of in de woestijn.

Maar zelfs in rustige omstandigheden is het altijd oppassen wanneer je van lens wisselt. Zet je vervangende lens alvast klaar en draai de lensdop al los voor je je andere lens van de body haalt. Zorg dat de camera uit staat. Hou de camerabody zo vast dat de lensopening naar beneden wijst. Ontgrendel je lens en zet of leg de lens zo weg dat hij niet kan wegrollen. Daarna zet je eerst de nieuwe lens op je body voor je de lensdop op je gewisselde lens draait. Die lens is eenvoudig schoon te maken. Zelfs wanneer er regen op zou vallen. De sensor van je camera niet. *)

 

Genezen: zelf sensor schoonmaken

Wanneer je na verloop van tijd toch stof ziet op je foto, dan is er nog niets aan de hand. Het meeste stof is eenvoudig te verwijderen.

Moderne camera’s hebben vaak een functie om de sensor te reinigen. Bij Canon en Nikon vindt je deze functie in het Menu onder het ‘moersleuteltje’ (‘Setupmenu’) met als titel ‘Sensorreiniging’ of ‘Beeldsensor reinigen’. Wanneer deze functie ‘Aan’ staat zal de sensor door middel van trilling gereinigd worden. Dit kan automatisch, bijvoorbeeld bij elke keer wanneer je het toestel ‘Uit’ of ‘Aan’ zet (Nikon). Of op een door jou gekozen moment. Zet dan het toestel plat op een stevige ondergrond.

Als het stof nog steeds zichtbaar is ga dan over tot zelf sensor schoonmaken.

-Zorg dat je ergens bent waar niet al te veel stof door de lucht vliegt (douche of toilet?)
-Laad de accu helemaal op (wanneer de accu bijna leeg is kun je de functie ‘Handmatig reinigen’ meestal niet kiezen. Omdat de spiegel door de camera omhoog geklapt en het gordijn weggetrokken wordt bestaat de kans dat bij onvoldoende accuspanning het gordijn zich weer sluit en de spiegel weer dicht klapt en beschadigt).
-Zet de camera uit en verwijder de lens. Hou zoveel als mogelijk de camera opening naar beneden.
-Zet de camera weer aan
-Selecteer ‘Spiegel omhoog’ (Nikon)/ ‘Reinig handmatig’ (Canon). Je krijgt nu een korte beschrijving van wat de camera gaat doen. Onthoud dat je de spiegel weer kunt laten neerklappen door de camera straks ‘Uit’ te zetten.
-Selecteer nu ‘OK’ en druk op de ‘Ontspanknop’ (Nikon) / of druk op ‘SET’ (Canon)
-Zorg dat je een stevige blaasbalg hebt. Dus niet zo’n kleintje met een kwastje, want daarmee kun je niet hard genoeg blazen. Gebruik geen spuitbus met lucht. Dat werkt met gas en regelmatig zal daar wat vocht uit komen dat dan vlekken op je sensor geeft.
-Blaas de sensor stevig schoon. Zorg er voor dat je niet met de (meestal) hard-plastic tuit van de blaasbalg tegen je sensor stoot. En vermijd ook aanraking met de omgeving van de sensor.
-Na enkele stevige ‘blazen’ leg je de blaasbalg weg en schakelt het toestel uit. Hierdoor sluit het gordijn en de spiegel weer.
-Herbevestig het objectief.
-Zet het toestel weer aan en maak wat testshots om te zien of het stof nu verdwenen is.
-Indien dit niet zo is, herhaal dan de procedure nog eens.

Testshots

Twee dingen moet je bij die testshots in de gaten houden.
1. Zet je diafragma niet op f/20 of hoger. Ik verzeker je dat je dan altijd stof zult blijven zien. Meestal in de vorm van heel kleine zwarte puntjes.
En deze minieme stofjes zul je nooit zien op je foto’s bij normale f-standen. Dus onder de f/20.D70_DSC_2110-1-20070410w-2

2. Let op of een wat groter stofje niet de vorm heeft van een ‘donut’. Dan heb je meestal te maken met pollen. En die zitten helaas vastgekleefd op je sensor.
D70_DSC_2110-1-20070410w-3
Voor een normaal stofje dat zich niet verwijderen laat kun je een speciaal kwastje gebruiken. Daarmee kun je iets meer druk geven en dat is meestal genoeg voor het verwijderen van de wat hardnekkiger stofjes. Zorg er daarbij heel goed voor NIET de zijkanten van het sensorhuis te raken met dat kwastje. Want wanneer er vettigheid op het kwastje komt loop je grote kans dit op je sensor te smeren.

Voor vastgeplakt stof of pollen dat met deze methodes niet te verwijderen is blijft helaas niets anders over dan een zogenaamde ‘natte’ reiniging. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een speciaal reinigingsmiddel, schoonmaakdoekjes en op maat gemaakte spateltjes. Dit is allemaal te koop.

Hoewel het werken met zo’n kwastje en zelfs het ‘nat’ reinigen niet echt heel moeilijk is vinden de meesten dit echt een stap te ver en zullen ze liever hun toestel naar een vakman brengen die dit voor een paar tientjes doet. Gelukkig komt dit niet zo vaak voor.

*) Ook op sensoren van systeem camera’s als de Sony a6000 of de NEX komt stof. Maar doordat de sensor veel minder diep in de camera zit én er geen spiegel voor hangt is dit wat gemakkelijker om schoon te maken. Maar elk voordeel “hep se nadeel”, zou Cruyff zeggen. Doordat de sensor minder diep in de body ligt is het voor stof en andere ongerechtigheden ook veel makkelijker zich er op te nestelen. Dus handel met dit soort camera’s minstens zo voorzichtig als met een Spiegelreflex!

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

Sfeerfotografie op reis

“Ik wil niet de standaard plaatjes van deze stad schieten, maar de sfeer vastleggen” is een voornemen dat ik vaak hoor, wanneer we een fotoreis beginnen. Om de sfeer in een stad te fotograferen moet je de stad of het land eigenlijk kennen. Echter, meestal boek je een stedentrip of landenreis, omdat je de plek juist niet kent. Hoe doe je dat dan als fotograaf die voor het eerste ergens komt?

[Over de merites van deze voorkeur van veel fotografen/reizigers om nieuwe plekken op te zoeken kom ik misschien in een andere blogpost nog wel eens terug. Nu gaat het over een antwoord op de vraag hoe je de sfeer van iets fotografeert dat je nog niet kent.]

Dreaming with open eyes

De fotograaf Ernst Haas heeft hier het volgende eens over gezegd: “You become things, you become an atmosphere, and if you become it, which means you incorporate it within you, you can also give it back. You can put this feeling into a picture. A painter can do it. And a musician can do it and I think a photographer can do that too and that I would call the dreaming with open eyes.”

Inderdaad, een goed pianist speelt niet alleen de noten van de partituur, maar legt er z’n ziel en zaligheid in. Ook een schilder probeert meestal geen perfecte kopie te maken van hetgeen hij of zij ziet. Ze kijken of luisteren naar de de werkelijkheid en creëren daarvan iets dat hun gevoel overbrengt op of een gevoel los maakt bij de toeschouwer of toehoorder. Maar daarvoor moeten ze eerst het werk door en door kennen.

Beelden op je netvlies

De keuze voor een stad of land maak je natuurlijk niet zomaar. Je hebt al beelden gezien die bij jou het gevoel opwekten dat je er ook heen zou willen. Venetië met z’n kanalen, palazzo’s, verstilde stegen, kleurrijke gevels. Parijs met haar prachtige gebouwen, de Eiffeltoren, Montmartre, goede wijn op een gezellig terras.

Bij het lezen hiervan zullen de meesten al direct beelden in het hoofd krijgen. Zelfs wanneer je er nooit geweest bent. Denk maar eens aan een stad als Casablanca of Muscat. Daar krijg je toch wel beelden bij ook wanneer je er niet geweest bent. Beelden die je hebt opgepikt uit allerlei media. Films, boeken, tijdschriften en tegenwoordig Google. Google maar eens op deze twee steden en je zult meteen honderden foto’s zien.

Bij Casablanca loop je tegen het probleem aan dat er ook een beroemde film met de naam is. Dus foto’s van de stad wisselen zich af met zwartwit beelden van de film met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman. Van de stad veel weidse beelden en de highlights. En amper mensen en auto’s.

Mensen in beeld

Seeb

Een heel gewoon straatbeeld in Oman: mannen en hun auto’s.

Van Oman krijg je beelden van forten, wadi’s, veel woestijn en wederom weinig mensen. In werkelijkheid is het overal behoorlijk druk, als je tenminste niet op de heetste uren van de dag gaat fotograferen. Met de rustige beelden  op je netvlies kan de eerste ontmoeting met een stad als Muscat even schrikken zijn. In plaats van een uitgestorven oude stad langs baaien kom je in een uitgestrekte stad met veel verkeer en mensen.

Sultan Qaboos Moskee, Muscat: als je lang genoeg wacht hebt je geen of alleen de 'juiste' mensen in beeld.

Sultan Qaboos Moskee, Muscat: als je lang genoeg wacht hebt je geen of alleen de ‘juiste’ mensen in beeld.

Als bezoeker ben je dan al snel geneigd om naar die highlights te gaan en zul je proberen daar de beelden te recreëren die je hebt gezien. Ook zul je proberen de sfeer te vangen die je verwachtte aan te treffen. De werkelijkheid kneden naar jouw verwachting. Tot op zekere hoogte lukt dat de meeste fotografen prima. Dat merk je ook aan de reacties van de achterblijvers op die verstilde foto’s van de grote moskee, die pittoreske handelaar met z’n exotische producten, de kameel die je in de lens kijkt, de stralende zon met palmbomen, uitgestrekt zand en azuurblauw water. Het bevestigt ook hun beeld van Muscat en/of een Arabisch land en dat levert je complimenten op.

Photothema_2014050217-Zonsondergang_AlAjah-Oman-6108_565

Wil je mensen in Oman fotograferen, dan fotografeer je of ’s ochtends vroeg op de markten of vanaf een uur voor zonsondergang.

Toch horen we vaak dat fotograferende reizigers niet tevreden over hun beelden zijn. Want ze weten heel goed dat de sfeer van de stad anders was en dat ze alles uit de kast hebben moeten halen om die sfeer juist niet te laten zien. Maar ja, sommigen komen al met het fototoestel in de hand het vliegveld af. En wanneer je een avondwandeling maakt om te gaan eten en je ondanks jet-lag of (lichte) cultuurshock driftig fotografeert, dan is dat vragen om ‘problemen’. Op zich geen echte problemen natuurlijk. Maar je gaat niet rustig kijken wat er om je heen gebeurt en de plek in je opnemen. De filter die de camera is verhindert dat.

Kijken zonder camera

Eigenlijk zou je eerst een paar dagen zonder camera op pad moeten gaan en door de stad zwerven. Maar dat is bijna nooit haalbaar. Daarom kan het soms handig zijn om met een fotoreis mee te gaan. Dan weet je, wanneer het goed is, dat een deel van het zwerven al voor je gedaan is. Dus op interessante plekken kom je zeker. Trap niet in de val om direct te beginnen een hele hoop foto’s te schieten in de hoop daar later de essentie van de plek wel uit te halen. Want dat werkt niet. Neem in ieder geval tijd genoeg om de sfeer van de plek te proeven. Te ontdekken wat het ritme van een stad is. Uit te vinden hoe de stad of het land op jou overkomt. Jezelf de ruimte geven om je vooraf bedachte beelden en sferen los te laten en van daaruit te kiezen en te fotograferen.
Ingewikkeld? Probeer het eens en kijk of je met andere foto’s thuis komt.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail

“Save as” probleempje in Photoshop

Een geweldige hulp voor mijn manier van werken of ‘workflow’ bij het bewerken van foto’s is de naadloze samenwerking tussen Lightroom en Photoshop. Voor mij is het belangrijk dat ik bepaalde handelingen, zoals het maken van een panorama of het gebruik van de Nik Plugins, in Photoshop doe.

Daarvoor selecteer ik de te bewerken foto’s in Lightroom en via het keuzemenu dat je oproept met de rechter muisknop (Ctrl-click voor Mac) kies ik de optie ‘Bewerken in’/’Openen als slim object in Photoshop’ (of voor een panorama ‘Samenvoegen tot panorama in Photoshop’.

Hierop zal de foto geopend worden in Photoshop.
Ik kan dan de bewerkingen uitvoeren die ik wil en wanneer ik klaar ben het bestand opslaan via ‘Edit’, ‘Save As’. Meestal doe ik dat in PSD-formaat, omdat het eigenlijk altijd om bestanden gaat met lagen.
Na het opslaan verschijnt het bestand dan ook in Lightroom. Handig. Want dan hoef je het niet alsnog te importeren en dat scheelt je weer een paar handelingen. Vooral bij het bewerken met meerdere foto’s kan dat heel fijn zijn. Een panorama maken of werken met genoemde plugins levert toch weer bij elke foto kortere of langere wachtmomenten op.

Na de laatste update van Lightroom én Photoshop CC deze week liep ik ineens tegen een rare verandering aan. Telkens wanneer ik een bewerkt bestand wilde opslaan kreeg ik in het menu dat verschijnt na het kiezen van ‘Save As’ de optie te zien om het betreffende bestand als TIFF op te slaan in plaats van als PSD zoals ik gewend ben. Dus moest ik steeds weer het keuzemenu aanklikken en PSD i.p.v. TIFF kiezen.


Verschillende dingen geprobeerd om dat weer te veranderen. In het menu ‘Save As’ bestaat helaas geen mogelijkheid om een default te kiezen. Ook in het grote ‘Preferences’ of ‘Voorkeuren’ menu is daarvoor geen optie aanwezig.

Dan maar zoeken online. Enkele antwoorden gevonden. Zoals het ingedrukt houden van de Ctrl-toets wanneer je de file-extensie verandert van TIF in PSD. Dat werkte niet. Ook niet met de Alt-toets. En in de forums van Adobe ook geen echt antwoord.

Toen ging me ineens een licht op. Zou het probleem in Lightoom zitten? Ik las namelijk ergens dat Photoshop in ‘Save As’ in principe kiest voor het bestandsformaat waarin je een foto hebt geopend. Dus wanneer je hem in RAW of PSD opent kiest het programma voor PSD. Of wanneer je JPG’s opent en er geen gelaagde bestanden van maakt kiest het programma weer voor JPG.
Zou Lightroom mijn bestanden bij het exporteren naar Photoshop misschien tijdelijk als TIF-bestanden exporteren? Dat zie je niet, want dat tijdelijk bestand verdwijnt zodra je het bestand weer opslaat en het wordt niet in Lightroom opgenomen.

Dus snel het ‘Preference’  of ‘Voorkeur’ scherm van Lightroom geopend (‘Bewerken’/’Voorkeur’ bij PC en ‘Bestand’/’Voorkeur’ op een Mac).

In de tab ‘Extern Bewerken’ staat de optie ‘Bewerken in Adobe Photoshop CC 2015’ en daaronder een paar voorkeuren. De eerste is ‘Bestandsindeling’. En ja hoor, die stond op TIFF. Dit weer verandert in PSD. Het venster gesloten. En een foto vanuit Lightroom geopend in Photoshop.
Toen vol spanning ‘Save As’ gekozen. YES! Ik krijg nu weer de optie PSD als eerste gepresenteerd.

Het is maar een klein probleem, maar wanneer je enkele dagen naar een oplossing zoekt is het zeer bevredigend om het antwoord te vinden. En mocht iemand anders tegen hetzelfde probleem oplopen, dan hoop ik dat hij of zij blij zal zijn met deze blog post.

(En ja, ik gebruik de Nederlandse versie voor Lightroom en de Engelse voor Photoshop. Het hoe en waarom daarvan zou een nieuwe blog post zijn 😉 )

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinmail