Witbalans in bewerkingssoftware: verrassend problematisch

Bij m’n post op Facebook over het verdwijnen van Aperture kwam natuurlijk ook de vraag op wat nu het beste programma is. Hans M. zweert bij DxO. Verder zijn er mensen die echt niet anders willen dan Photoshop met Bridge. Of bijvoorbeeld Photoshop Elements. Ik zelf heb jarenlang een combinatie van ViewNX2, Capture NX2, Lightroom en Photoshop gebruikt.

Waarom deze rare combinatie? Lightroom kan toch ook met Nikon RAW-files (NEF) uit de voeten? Witbalans achteraf helemaal veranderen. Evenals Beeldstijl. Ja dat kan zeker. Maar al lang geleden heb ik ervaren dat vooral bij de weergave van de Witbalans er schokkende verschillen tussen de verschillende programma’s zijn. En de ‘eigen’ RAW-omzetters van de camerabouwers geven vaak beter weer hoe ik de Witbalans op m’n toestel heb ingesteld.

Er zitten al grote verschillen tussen de weergave van bijvoorbeeld Witbalans Daglicht (of “Zonnetje”, zoals het al snel genoemd wordt tijdens de workshops) bij Nikon en Canon. Canon was (en is soms nog) over het algemeen iets koeler/blauwer. Nikon iets warmer/roder. Digital Photo Professional (DPP), de gratis RAW-omzetter van Canon, geeft helaas niet aan hoeveel graden Kelvin dat is. Bij ViewNX2, de gratis RAW-omzetter van Nikon zie je dat wel. Namelijk 5200° Kelvin*.

*Kelvin is een temperatuurschaal zoals Celsius en Fahrenheit. Maar Kelvin start bij het absolute nulpunt (-273,15°C of -459,67°F). Voor de fotografie is van belang dat de veel camera’s beginnen bij 2000°K (koel) en oplopen tot 10.000°K (warm).

Verschillen in witbalans

Wanneer ik een foto op een zonnig dag maak met m’n Nikon D300s en de Witbalans op Automatisch heb staan klopt dat ook aardig. In het voorbeeld zie je zo’n foto linksboven. ViewNX2 leest de Kleurtemperatuur hier als 5159°K. Er staat ook Kleurtoon: +0.06. (De Kleurtoon verloopt tussen groen en magenta. + duidt op een, hier te verwaarlozen, verschuiving naar magenta.) Zet ik in ViewNX2 de Witbalans voor deze foto op Daglicht (Kleurtemp: 5200K / Kleurtoon: 0), dan is het resultaat bijna identiek aan het origineel (midden links).

Hoe gaat dat in Lightroom? Ook daar heb je de mogelijkheid om de Witbalans van je RAW-file naar believen te veranderen. Wanneer ik deze foto met Auto Witbalans in Lightroom inlees (rechtsboven), dan zie je dat de foto iets koeler weergeven wordt. Dat klopt ook met de getallen. Want Lightroom geeft Kleurtemp: 4950K / Kleurtoon: -1. De temperatuur is dus iets koeler en er zit een heel kleine Kleurtoon verschuiving naar groen in het resultaat. Er zit een verschil tussen de weergave van de foto’s. Hoewel niet heel schokkend is het toch iets om rekening mee te houden.

Wanneer ik dan de Witbalans van deze foto op Daglicht zet wordt het een heel ander verhaal. Nikon hanteert dus 5200K voor Daglicht. Het resultaat in Lightroom (foto midden rechts) is dramatisch anders dan bij ViewNX2 (midden links). De kleurtemperatuur is 5500K en de Kleurtoon: +10(!). Er is dus een grote verschuiving naar magenta en we krijgen 5500K i.p.v. 5200K.

Dat is gelukkig wel handmatig te corrigeren. Je zet in Lightroom de Kleurtemperatuur op 5200K en de Kleurtoon op 0. Maar dan is de foto nog steeds warmer dan de vergelijkbare foto uit ViewNX2. Nu vind ik over het algemeen de 5200K die Nikon voor Daglicht gebruikt iets te koel en ik gebruik bijna altijd 5400K. Wanneer ik in ViewNX2 dit aanpas krijg ik ongeveer hetzelfde resultaat (linksonder) als bij Lightroom (rechtsonder) Maar deze laatste staat dan wel op 5200K.

5200K is bij Lightroom wat anders dan bij Nikon…

Goed. Je hoort vaak zeggen: “Dat roept Nikon zelf over zijn gebruikers af doordat Nikon de algoritmes niet met Adobe deelt en Adobe dit soort dingen zelf moet zien uit te vogelen. Dat gaat natuurlijk altijd met foutenmarges gepaard. Canon deelt die algoritmes wel. DUS de foutmarges zijn veel kleiner.”

Hoe vergaat het dan Canon foto’s met DPP? Een foto van Annemarie Jellema (dank dat ik hem mag gebruiken!), gemaakt met een Canon 5DmkIII laat ons dat zien.

Witbalans in DPP en Lightroom

Haar foto, ook op Automatische Witbalans geschoten, zie je linksboven. Helaas kunnen we in DPP niet de graden Kelvin uitlezen die Canon gebruikt. Maar we kunnen nog steeds wel met het oog vergelijken.
Wat Lightroom er van maakt zie je rechtsboven. Het verschil in de kleur blauw van de lucht is enorm. Lightroom leest deze foto als Kleurtemperatuur: 4900K en Kleurtoon: +17. Inderdaad iets koeler dan de Nikon foto, maar direct al met een enorme verschuiving naar het magenta. Toch lijkt de foto niet magenta. Wel veel warmer dan het origineel.

Zetten we dan de foto in DPP op Daglicht (linksonder) dan zie je het blauw van de lucht wat minder fel en het grijs en de muren wat geler worden. Lightroom zet, net als bij de Nikonfoto, Daglicht weer op Kleurtemperatuur: 5500K en Kleurtoon: +10. Iets minder magenta maar wel veel meer geel.

Toch zien ook deze laatste twee foto’s er niet identiek uit. Het blauw verschilt nog steeds enorm. De DPP-versie is duidelijk dieper blauw. De Lightroom versie is veel doffer. En raar genoeg is het grijs, de stenen en de dakranden bij de Lightroom versie veel minder geel dan in de DPP versie.

Ik heb dit ook getest bij Sony en krijg daar ook grote afwijkingen. Hoewel het resultaat in Lightroom me dan beter bevalt dan in het programma Image Data Converter van Sony. Natuurlijk zijn er nog veel meer programma’s waarmee je RAW-files kunt lezen en bewerken. DxO is al genoemd. RawTherapee is een gratis programma dat dit ook kan.
DxO heb ik niet. RawTherapee wel. En die interpreteert de Witbalans wéér anders.

verschillen in witbalans

witbalans

Er treden dus enorm veel afwijkingen op in de weergave van de Witbalans zoals je camera deze heeft bepaald, wanneer je dit in Lightroom doet in plaats van in de (meegeleverde) Raw-ontwikkelaars van de cameramakers. En welke software je ook gebruikt, hou er rekening mee dat dit kan gebeuren.

Lees ook Witbalans in bewerkingssoftware: verrassend problematisch, Deel II hier op het blog.

Ontmoet de fotograaf

Anton Harfst

Begeleidt de fotocursussen, fotoreizen en coachingssessies. Anton fotografeert met Nikon. Anton Harfst: “Ik ben opgeleid als docent talen (Nederlands en Duits) en heb me in de loop van de jaren ontwikkeld tot fotograaf en fotografie-docent. Vandaag de dag komt mijn didactische opleiding mij uitstekend van pas. Geen enkele ‘leerling’ is hetzelfde. Begeleiding van enthousiaste fotografen is heerlijk om te doen.”

1 comment… add one

Leave a Comment