Is fotografie nog leuk?

Fotografie is makkelijker dan ooit. Smartphones leveren verbluffende beelden, moderne systeemcamera’s doen bijna alles voor je. Maar betekent meer gemak ook meer plezier? Of verdwijnt er iets wanneer inspanning en concentratie uit het proces verdwijnen?

Een vraag die blijft hangen

“Vind je fotografie nog leuk?” De vraag werd me onverwacht gesteld. Zonder nadenken zei ik: “Ja, natuurlijk!” Het gesprek ging verder, maar de vraag bleef in mijn hoofd rondzingen.

Ja, ik fotografeer nog elke dag. Vaak tijdens het ‘Rondje met het hondje’.

Kleine series die ik deel op sociale media, waar ik geniet van het maken én van de reacties. Maar is dat fotografie, of vooral contentcreatie?

Fotografie versus contentcreatie

Het verschil lijkt subtiel, maar is groot.
Bij contentcreatie maak je beelden met een publiek in gedachten. Je vertelt een verhaal, of dat nu voor de lol, ter inspiratie of promotie is. Fotografie voelt anders. Dan kijk ik, reflecteer ik, ga ik op in mijn omgeving. Beelden ontstaan omdat ik ze zelf wil bewaren.

Tijdens fotoreizen of workshops fotografeer ik vooral ter ondersteuning van deelnemers.

Ik noem dat ‘meeschieten’: registreren terwijl mijn aandacht bij de groep ligt. Dan maakt het vaak nauwelijks uit of ik mijn telefoon of mijn camera gebruik.

Steeds vaker zie ik hetzelfde bij reizigers. Zelfs op een “once in a lifetime”-reis naar Patagonië of Vuurland volstaat de telefoon. Laatst had op een groep van twintig deelnemers nog maar één iemand een camera bij zich. En dat was een Sony RX10: een superzoom. De rest gebruikte uitsluitend smartphones. Voor de meeste deelnemers was dat meer dan genoeg.

Het gemak van moderne techniek

Mijn Nikon Z6III is technisch verbluffend. Autofocus, beeldstabilisatie, hoge ISO’s – alles werkt moeiteloos. Vogels volgen? Alsof ze aan een draadje zitten. Nachtfotografie? Handheld, zonder statief. Zelfs bij twee seconden sluitertijd krijg ik vaak scherpe foto’s.

Het gemak is ongelofelijk. En toch gebruik ik de camera minder dan mijn oude D500. Want juist dat gedoe van vroeger maakte fotograferen intens. Elke opname vroeg concentratie: scherpstellen in het donker, belichting exact afstemmen, accepteren dat er nogal wat mislukte. Maar díe foto’s staan voorgoed in mijn geheugen gegrift.

De Z6III daarentegen levert achteloos perfecte beelden. Tijdens fotoreizen en workshops ideaal: ik kan mijn aandacht bij de deelnemers houden en toch technisch geweldige foto’s maken. Maar is dat nog hetzelfde als fotograferen? Het geconcentreerd kijken, de inspanning, het opgaan in een onderwerp, de preconceptie. Dat lijkt te verdwijnen.

De kosten

Daar komt nog iets bij: de prijs. Waar je vroeger voor drie- à vierhonderd euro een instapset kon kopen, zit je nu voor een vergelijkbare camera al ruim boven de duizend. Mijn eigen Z6III met adapter en lens kostte meer dan vierduizend euro.

Dat voelt niet alleen als een fikse investering, maar ook als een beperking.

Met zo’n bedrag om je nek loop je toch anders door de modder van het Verdronken Land van Saeftinghe. Voor een snel shot pak ik dan sneller mijn telefoon.

Het maakt fotografie bovendien minder toegankelijk. Waar vroeger een verjaardags- of afscheidskado iemand richting fotografie als hobby kon sturen, is er nu een flinke financiële drempel. En dat is jammer.

Waar blijft het plezier?

Is met het verdwijnen van de spiegel ook een deel van het plezier verdwenen? Voor mij zit het niet alleen in de prijs, maar vooral in het gemak. De bijna achteloze kwaliteit die moderne camera’s leveren, neemt de spanning weg.
Voor mijn werk is dat fantastisch: betrouwbaarheid en snelheid zijn essentieel. Maar fotografie is altijd méér geweest dan werk. Het is mijn grootste hobby. En daar wringt het. Het gemak maakt dat ik minder vaak helemaal opga in de ervaring van het fotograferen zelf. Dat zie ik ook meer en meer bij deelnemers.

Dus als iemand me nu vraagt: “Vind je fotografie nog leuk?” dan roep ik niet meer zo snel “ja”. Mijn antwoord is genuanceerder. Ja, ik hou van fotografie, maar het plezier is veranderd.

De vraag aan jou

Iedereen moet fotograferen met dat wat plezier geeft: smartphone, superzoom, spiegelreflex, systeemcamera, analoog of middenformaat. Het gaat niet om het ene toestel versus het andere, maar om de ervaring.