Uitgelicht: Spotmeting in zwart-witfotografie
Ons advies voor welke lichtmetingstand te gebruiken is eigenlijk altijd: ‘Alles behalve spotmeting’. De reden daarvoor is dat we meestal te maken hebben met dynamische omstandigheden, zoals onderwerpen die bewegen, een landschap met veel lichte en donkere plekken. Gebruik je spotmeting dan wordt maar op een heel klein deel van je beeld het licht gemeten.
Denk bijvoorbeeld aan het voorhoofd van een persoon, links in dit met hulp van AI-aangepaste voorbeeld. In dit geval wordt de foto goed belicht. Maar zodra dat meetpunt op een donkere wenkbrauw komt, zal de lichtmeting dramatisch veranderen. De andere lichtmeetstanden houden veel meer rekening met de verschillende lichtsterktes in een afbeelding en zullen minder abrupte wisselingen in resultaten geven.
Spotmeting, zeggen we er ook altijd bij, gebruik je in heel specifieke omstandigheden. En spotmeting in zwart-witfotografie is zo’n omstandigheid. Verschillende technieken in zwart-wit of monochrome fotografie zijn dat. Ik noem Low Key, High Key, Contrastrijk, Shadow Art. Allemaal technieken waarbij het van belang is dat je grote controle over je belichting houdt zodat deze heel extreem neergezet kan worden.
Low Key
Lichtmeting: Richt de spotmeting op het lichte deel van je onderwerp. Hier zijn dat de verlichte haren rond het hoofd. De camera negeert nu de donkere delen van de afbeelding, zoals de achtergrond, bij het berekenen van de belichting en maakt deze heel donker terwijl de lichte plekken goed belicht zijn.
High Key
Lichtmeting: Richt de spotmeting op het donkere deel van je onderwerp. Hier is dat het hek. De camera negeert nu de lichte delen van de afbeelding, zoals de achter- en voorgrond, bij het berekenen van de belichting en maakt deze heel licht terwijl het donkere hek goed belicht wordt.
Contrastrijk
Lichtmeting: Richt de spotmeting op een deel van je onderwerp, waardoor de extremen in de belichting het beste uitkomen. Hier is dat de driehoeken bovenin die grijzer zijn dan de rest. De camera negeert nu de lichte en donkere delen van de afbeelding bij het berekenen van de belichting en maakt de afbeelding contrastrijk. Dit zet je in je nabewerking nog kracht bij door de instelling contrast nog sterker te maken. Ook kun je in het toestel, bij beeldstijl (ook wel picture style genoemd), in monochrome het contrast vergroten.
Shadow Art
Lichtmeting: Richt de spotmeting op het lichte deel van je onderwerp. Hier is dat het gras. Daardoor wordt de schaduw van de boom sterker.
Tot Slot
Spotmeting is dus geen standaardinstelling, maar voor specifieke doeleinden zeer geschikt. Gebruik hem niet voor de dynamische, wisselende omstandigheden van alledag, maar juist wanneer je heel gericht wilt sturen hoe licht en donker in je zwart-witfoto worden weergegeven. Om een silhouet te laten verdwijnen in het donker (Low Key), een achtergrond juist te laten verdwijnen in het licht (High Key), extra contrast te forceren, of een schaduw dramatischer te maken (Shadow Art). Richt je spotmeting bewust op het juiste gebied, en je hebt volledige controle over de uitstraling van je beeld.
