Arna, Lakonia: kastanjes en verhalen onder de plataan
Een bergdorp in het Taygetos gebergte, de verhalen rond de ‘Slag om Arna’, het Kastanjefestival en waarom wij hier telkens komen fotograferen.
Dorp in de bergen
Elke keer als we vanuit Xirokambi de bergweg naar Arna, Lakonia, nemen, gebeurt hetzelfde. De bochten worden nauwer, de lucht koeler, en ergens waar de kastanjebossen beginnen ruikt het naar kruiden. Na een korte, bochtige afdaling rijden wij het dorp in, parkeren de auto en lopen de weg naar beneden af, langs het hotel. Dan ligt het plein er, met de enorme plataan die volgens de verhalen zo’n 2000 jaar oud is.
Arna ligt op de oostelijke flank van de Taygetos, op bijna 800 meter hoogte. Wanneer het dorp precies is ontstaan, weet niemand. Bij de plek Arkina zijn sporen van een Myceense nederzetting gevonden, en de naam zelf lijkt oud. In de Ottomaanse tijd vestigden zich Turkalbanese families, die waarschijnlijk rond 1780 torens bouwden waarvan er nog enkele overeind staan. Officieel werd Arna pas in 1835 als dorp erkend.
Heldenverhalen
Dan is er het verhaal van Dimitris Drogaris. Volgens de lokale overlevering leidde hij in 1821 de mannen van Arna in een gevecht tegen Ottomaanse troepen, de ‘Slag om Arna’. Het cijfer van dertigduizend gedode Ottomaanse militairen dat je soms leest, is vrijwel zeker overdreven. Een kleinzoon met dezelfde naam zou in de Tweede Wereldoorlog de bewoners naar een grot hebben gebracht, waar nu de kerk van Agios Dimitrios staat, zodat niemand het leven liet bij de bombardementen. Historisch is dat allemaal moeilijk te bevestigen, en andere bronnen noemen een ander clanhoofd uit Arna, Giorgakis Giatrakos. Maar de naam Drogaris vind je nog steeds in Arna.
Een van de huizen, waarvan de bewoners zeggen dat het het oudste is, heeft een afgeronde hoek die oorspronkelijk geen raam had maar een schietgleuf.
Een ander stenen huis heeft ronde hoekuitbouwen. met smalle schietgleuven, aan de voor- en aan de achterkant. Bij een renovatie vorig jaar zijn de gleuven dichtgestuct, maar op onze oudere foto’s zijn ze nog te zien. Of deze huizen bij de torens uit de Ottomaanse tijd horen, weten we niet.
Leegloop
Het dorp zelf kent een stillere strijd. Het zal nu bijna twintig jaar geleden zijn dat de lagere school sloot en de dagelijkse bus stopte.
Ouders moesten hun kinderen voortaan naar Xirokambi of Sparta brengen en weer ophalen, en voor veel gezinnen werd dat te veel van het goede. Ze vertrokken niet vanwege Arna, maar omdat het dagelijks leven hier steeds lastiger werd: de kinderen elke dag naar school brengen kostte enorm veel tijd en energie. Waar vroeger honderden mensen woonden, leven er nu het hele jaar misschien wel maar veertig, zegt een vriend van ons.
Onder de plataan
Toch zijn het plein en de weg verder het dorp in, vaak verrassend levendig.
De oude kafeneio aan het eind van die weg is eigenlijk altijd open. En de ‘Taverna van Anna’ (‘Ταβέρνα της ‘Αννας’) is ook een ontmoetingsplek voor wie nog in Arna woont en voor wie het land eromheen bewerkt, met kastanjes, walnoten, kersen, bergthee, oregano en andere kruiden. Je zit er met een koffie, een glas wijn of een zojuist klaargemaakte maaltijd, hoort het praten van de dorpelingen en het rammelende geluid van voorbijrijdende oude pickups.
Kastanjefestival
Het hoogtepunt van het jaar is het Kastanjefestival, sinds 2004 elk jaar in het laatste weekend van oktober.
Dit jaar (2026) naar verluidt rond 31 oktober. Er is muziek, een markt met lokale producten, en kastanjes uit de grootste braadpan van Griekenland. Dan komen er in drie dagen duizenden mensen naar Arna. Vele malen meer dan er nu wonen.
Verder worden sommige lokale initiatieven steeds succesvoller. Zoals het verzamelen en kweken van bergthee, oregano en andere kruiden en dit lokaal verkopen, exporteren of distribueren tot in Athene.
Waarom wij blijven terugkomen
Voor Laurien en mij is Arna een plek om keer op keer naar terug te gaan. Tijdens de hete maanden: voor verkoeling. En altijd voor ontmoetingen.
Wie Arna één keer heeft bezocht, vergeet het niet en komt terug.
