Panorama’s: de kunst van het kiezen
Bijna elke smartphone kan tegenwoordig panorama’s maken. Met één beweging leg je een dal, een bergketen of een stadsgezicht vast. De verleiding is groot om zoveel mogelijk in die ene strook te proppen. Maar op je telefoon blijkt het resultaat vaak teleurstellend: een smalle strip waarin het eigenlijke onderwerp zoek is.
Waar gaat het mis, en hoe pak je het beter aan? Vaak begint het bij kiezen.
Het probleem van ‘alles erin willen’
Als je voor een weids uitzicht staat, bewegen je ogen en je hoofd mee. Je voelt de ruimte. Een panorama moet dat gevoel nabootsen. Maar je scherpe gezichtsveld is eigenlijk heel klein.
Bovendien legt een camera alleen vast wat er te zien is, niet wat je erbij voelde. Aan de randen van zo’n breed beeld sluipen ongemerkt storende elementen mee. Een lantaarnpaal, een stuk parkeerplaats, een bosje. Op een klein scherm trekken die dingen meer aandacht dan je hoofdonderwerp, terwijl dát juist kleiner wordt.
Waar ga je het beeld voor gebruiken?
Vraag jezelf af waar je het panorama wilt (laten) zien.
Op een beeldscherm (16:9 of 3:2): Telefoons en monitors zijn niet gemaakt voor extreem brede beelden. Door je panorama terug te snijden naar de meer gangbare 16:9 verhouding maak je automatisch keuzes. Je haalt de ruis aan de zijkanten weg en het onderwerp komt terug op zijn plek. Het beeld houdt zijn weidsheid, maar wint aan impact.
Aan de muur: Hier geldt een andere regel. Een print van twee meter breed vraagt juist om die ultrabrede verhouding. Voor een fysiek werk kijk je anders: je wandelt met je blik door het beeld en ontdekt onderweg details. Een print voor aan de muur wordt bij meer hoogte enorm lang, maar dat maakt niet uit: aan de muur werkt die brede strook wél, ook omdat je meer tijd neemt om te kijken.
Van vastleggen naar opbouwen
Een panorama maken op je telefoon is een fysieke beweging: vegen van links naar rechts ¹). Maar hoe breed moet je het maken?
We nemen als voorbeeld het voorgaande panorama van Xirokambi.
Kijk strak vooruit en strek je armen. Spreid ze tot een hoek van zo’n 60 à 70 graden. Kijk recht vooruit, zonder je hoofd te draaien of je ogen te bewegen, dan zie je je handen nog zonder moeite. Waar je vingers heen wijzen, liggen de randen van je panorama. ²)
Door deze grenzen aan te houden maak je van een toevallige opname een bewuste keuze. Je bepaalt wat de kijker ziet: het dorp met de bergen op de achtergrond, of juist de schaal van het landschap.
Vuistregel voor panorama’s
Weghalen mag altijd. Als de linker- of rechterkant niets toevoegt aan wat je wilt vertellen, snijd het dan weg. Een korter panorama vertelt vaak meer dan een langgerekt, eindeloos beeld.
¹) Van boven naar beneden kan in de meeste telefoons ook. Je kunt op die manier een hoog gebouw of een hoge boom in één keer vastleggen.
²) Ter info: 60 tot 70 graden komt ongeveer overeen met een groothoeklens van 24 tot 28 mm (kleinbeeld), wat ook de standaardcamera van veel telefoons is. Dat is geen extreem breed panorama, maar dat is de bedoeling.